Kvitlauk.com

Tadsjikiske fjellpass er spennande saker, og eg er for ein gongs skuld glad eg slepp køyre. Gamle hotell i små landsbyar nær tadsjikiske fjellpass er òg spennande saker, men eg er glad eg ikkje treng bu der over lengre peridar.

Det einaste som har skjedd på hotellet i Ajni sidan unionen fall er at nokon har stukke av med alle vassrøyra, mesteparten av straumkablane og møblane, samt knust nokre ruter. Då vi påpeikte den øydelagde lyspæra og manglande ruta i eit forsøk på å få rabatt satte verten ei knust rute i vindauget og kom med ei lyspære som rauk etter få minutt.

På den einaste kaféen i Ajni møtte vi ein norsk fotograf frå National Geographic som kunne fortelje oss at kaféen grunna ramadan ikkje hadde noko mat, men at dei sjølve hadde gått på marknaden for å kjøpe egg, og sjølve steikt desse på kjøkkenet. Vi kopierte opplegget, og supplerte med øl frå kiosken.

Vi forlot Ajni tidleg neste morgon, og var (etter nokre solide avstikkarar) framme i Dusjanbe i seks-tida.

Siste fase av ramadan er denne helga, og alle offentlege kontor og ambassadar er difor stengde fram til tysdag. Sidan vi i tillegg bur på det fyrste hostellet med wi-fi sidan vi forlot Ukraina burde det vere rikeleg med tid til å få laste opp nokre bilete til Flickr.

Etter å ha blitt stempla ut av Usbekistan møter vi dei hyggelegaste grensevaktene på turen so longt. Etter å ha registrert og stempla passa våre praiar offiseren ein pirattaxi og prutar på prisen heilt til sjåføren byrjar sjå sur ut (alltid eit godt teikn), lossar sekkane våre baki og ynskjer oss lukke til vidare. Til samanlikning vart vi testa for radioaktivitet ved den aserbajdsjanske grensa, brukte sju timar (og femten forskjellige skjema) ved den turkmenske, og fekk absolutt alt innhald i sekkar og kamera gjennomgått ved den usbekiske.

Pruting

Det å prute på pris på ein marknad er som oftast ei grei sak, og dersom både kjøpmannen og du er i dårleg humør når handelen er i boks har du gjerne gjort ein god handel. Å prute på pris for lengre turar med jeep (som er naudsynt i store delar av Sentral-Asia) er hakket verre. Sjølvsagt har du gjort ein pengemessig god handel om sjåføren er småsur ved avreise, men ein sjåfør som nærast føler seg snytt av skjeggete utlendingar er ikkje noko godt reisefølge.

Prisen for gårsdagens etappe byrja på to hundre dollar, men gjekk raskt ned til hundre og femti då eg slo over på russisk, og vidare ned til hundre då austerrikaren byrja prute på kroatisk. Vi enda på åtti, og fekk ein mutt, men imøtekomande sjåfør med på kjøpet.

Trudde du dette innlegget skulle handle om pruting relatert til grenseovergongar? Med fare for at det kan gå troll i ord; vi har ikkje hatt eit einaste problem med grådige grensevakter. Det næraste vi har vore var vakta på veg ut av Transnistria som lurte på om vi hadde med oss ei gåve, og som berre såg skuffa ut då vi forklarte at det hadde vi diverre ikkje.

Ser drosjesjåføren din slik ut etter pruting har du på fleire vis fått deg ein dårleg avtale.

Med lommene fulle av fargerike visa forlot vi Tasjkent i kveldinga, og var framme i Samarkand ei stund før midnatt. Bilen satte oss av like utanfor Registan, og før eg visste ordet av det hadde eg kome i snakk med ein sivikledd politimann som tilbaud seg å skru på alle lysa, slik at vi kunne ta betre bilete. Utan å vente på svar blåste han i ei fløyte, og vaktene kom springande frå alle kantar. Fem minutt seinare var heile Registan opplyst av lyskastarar og meir eller mindre smakfulle blå neonlys.

Det utmerka hostellet vi hadde budd på tidlegare (Bahadir B&B) var sjølvsagt fullbooka, men vertsfamilien tilbaud oss umiddelbart sine eigne rom, noko vi høfleg avslo. Etter fleirfoldige forsikringar om at det å sove utandørs ikkje var noko problem for oss, fekk vi sove (mellom eit lass med puter og pledd) i den koselege bakgården deira.

Tasjkent er ein spennande by. Her for nokre dagar sidan var eg på koreansk restaurant og åt hundesuppe medan to nyutdanna biologar frå California dissekerte ein geitetestikkel ved det same bordet. Hundegryta eg ein gong åt i Kina smakte adskillig betre enn den usbekisk-koreanske suppa, og eg kom fram til at det kan gå minst to år til før eg smakar hund på ny. I går kveld stod mellom anna røykt hestepølse på menyen, noko som smaka heilt fortreffeleg.

Dei testikkeldissekerande amerikanarane fortalte meg om ein lite samarbeidsvillig russisk ambassade som krevde minst ti dagars behandlingstid for eit turistvisum, og eg vurderte å utsette visumsøkinga til Dusjanbe eller Bisjkek, men kom fram til at eg i det minste måtte gjere eit forsøk.

Meg: Hei, eg skulle gjerne søkt om eit turistvisum.
Babusjka: Har du invitasjon?
Meg: Ja, eg har alle dokumenta som skal til.
Babusjka: Jammen då so. Det tek fire dagar.
Meg: Er det mogleg å få det fortare?
Babusjka: Sjølvsagt, fyll ut dette og kom attende etter lunsj, so er alt klart.

Eg flyg frå Bisjkek via Moskva til St. Petersburg den 23. oktober.

Saman med austerrikaren frå Baku forlet vi Tasjkent i kveld, og satsar på å vere framme i Dusjanbe i løpet av morgondagen. Dersom det tadsjikiske innanriksministeriet går med på å gje oss eit grenseløyve leiger vi ein bil og tek turen gjennom Pamirfjella, og nordover mot Osj før vi kryssar inn i Kirgisistan. Rykta vil ha det til at det er smått med internett i dei trakter.

Saman med ein austerrikar vi møtte på eit herberge i Baku har vi farta gjennom Turkmenistan og det nord-vestlege Usbekistan, og etter vekesvis i ørkenen er vi no alle temmeleg klare for å atter sjå slike fjell og dalar. (Om enn ikkje akkurat slike.) Det tadsjikiske visumet ordna vi på nokre timar i dag, men rykta seier at dei andre visuma kan verte både dyrare og meir langdryge å få tak i. Samstundes med det kirgisiske og kasakhstanske skal eg òg prøve få tak i eit russisk eit, men det ser ikkje vidare lyst ut i den leiren.

Kvelden har eg planar om å tilbringe på ein nettkafe her i Tasjkent. Ei slags valvake. Problemet er at eg grunna tidsskilnadar truleg ikkje vil ha påliteleg resultat klare før i fem-seks tida om morgonen. Satsar på at dei raudgrøne susar opp til godt over sytti prosent før midnatt lokal tid.

We travel not for trafficking alone,
By hotter winds our fiery hearts are fanned.
For lust of knowing what should not be known
We take the Golden Road to Samarkand

James Elroy Flecker, The Golden Journey to Samarkand, 1913

‘… the male beard communicates an heroic image of the independent, sturdy, and resourceful pioneer, ready, willing and able to do manly things.’

Personar som har spurt meg om eg er wahhabi: 7
Personar som har spurt meg om eg er gammaltruande: 3

+998 ni ein fire to nittenåttifire ein (A)
+998 ni null fem fem ni fire tre ein fem (K)

Eg brukte opp alle pengane mine på å vekke Magnus, so fram til eg får lada opp telefonen vert det nok vanskeleg å få tak i meg.

Ah, og ikkje bruk pengar på å prøve tekste meg. Det funkar ikkje.

I ei reisebok eg kikka på var hovudstaden i Karakalpakstan provins skildra på dette viset:

Nukus is a grim, spiritless city of bitter pleasures whose gridded avenues of socialism support a centreless town, only to peter out around fading fringes into an endless wasteland of cotton fields punctuated by the random, surreal exotic whiff of wild camels loitering in neglected apartment blocks.

Eg likte meg der. Byen var roleg og avslappa, og medan vi var der feira dei den årlege melonfestivalen. Mest spesielt var uansett kunstmuseumet.

Nukus kunstmuseum vart opna i 1966, og skulle i utgongspunktet huse lokal kunst frå Karakalpakstan. Men grunnlegaren av museet, den ukrainske malaren Igor Savitskij, innsåg etter kvart at Nukus måtte vere den ideelle staden å gøyme forboden kunst, kunst Partiet hadde definert som usovjetisk eller skadeleg. Via nettverk gjennom heile Sovjetunionen fekk Savitskij samla saman tusenvis av kunstverk som elles ville gått tapt i mørke kjellarar, eller destruert av NKVD. Diverre døydde Savitskij like før perestrojka, og fekk aldri oppleve kunstsamlinga på utstilling.

Med solide økonomiske stønadar frå mellom anna den tyske ambassaden i Tasjkent har museumet i dag over åtti tusen verk på lager, med roterande utstillinger både i Nukus og andre museum i Europa og Russland.

Med Nukus som base drog vi, saman med fire tyskarar, paa ein to-dagars utflukt til Aralsjøen. Kosta oss haugevis med dollar, men var lett verdt det.

Same dag som vi fekk det turkmenske visumet kom vi oss til hamna, og innan seks timar var omme var vi ombord i ei ferje som såg nøyaktig ut som det ein skulle tru ei ferje mellom Aserbajdsjan og Turkmenistan skulle sjå ut. Seks timar høyrest kanskje noko drygt ut, men samanlikna med våre britiske vener som sat på hamna i Baku på tiande dagen følte vi at vi hadde kome lett ut av det. (Lærdom: ikkje reis til Kasakhstan via Baku)

Reisefølge. Lorden heilt til høgre.

Etter ein mildt sagt interessant ferjetur over Det kaspiske hav, ankom vi hamnebyen Krasnovodsk, eller Turkmenbasji, som sjefen (Turkmenbasji) meinte den heller burde heite.

Etter sju timar i tollen, der mellom anna ein britisk lord (ja, ekte) enda opp med å skjelle ut skipslegen (ikkje eit sjakktrekk), kunne eg til sist sette bein på turkmensk jord (sand).

Turkmenbasji-statue av gull. Ei av veldig mange.

Hovudstaden Asjkhabad var ..spesiell, og so snart eg kjem meg til ein stad med ei solid nettlinje (kan ta litt tid) skal eg laste opp nokre bilete.

Takka vere nokre slurkar med gjaera kamelmjølk (ikkje spesielt godt) på ein restaurant i Asjkhabad opplevde eg turens (for min del) fyrste magesjau, og to imodium var lenge alt som stod mellom meg og fortapelsen.

Gjennom ein (i utgongspunktet) gjestfri bonde vi traff på på bussen til Konje-Urgentsj, enda vi opp med å ha ingen pengar morgonen etter. Rekninga for gildet vi hadde innteke kvelden før skulle delast mellom oss, men då sola grydde var bonden for lengst vekk. Summen var uansett veldig liten etter norsk standard, men det var like fullt ei utgift vi ikkje hadde rekna med, og enda opp med å ha att to dollar. Etter å ha pruta med ein drosjesjåfør nokre minutt gjekk han med eitt med på å køyre oss gratis. Vi var jo trass alt gjestar.