Sovjetunionen.com

November és Decemberben Magyarországra és Romániaba megyek! Bisztos leszek valamikor Budapesten, Debrecenben és Nagyváron(Oradea). Küldd meg egy sms-t ha akarod sörözni, unicumozni vagy mas valamit! Telefonszámom nulla nulla negy kilenc (Norvégiaba) kilenc hét nulla egy kilenc három öt öt. Jo lesz! Egeszségedre!

-Ödi

For å sleppe sjå det morgongretne andletet mitt meir enn absolutt naudsynt har førelesarane mine bestemt seg for å legge siste eksamen for dette semesteret so tidleg som 27. november. Eg klagar ikkje. Kjenner eg UiB rett vil dette seie at eg har ein juleferie på drygt to månadar. Som oppegåande og medviten student med ansvar for eiga læring burde eg vel helst tenkje eitt og anna om korleis dette berre er eit sleipt triks frå UiB si side for å sikre seg sjølv ei mindre arbeidsmengd opp mot jul, men det gjer eg altso ikkje. Eg skal ikkje vere vrien. Kva skal so ein rastlaus språkstudent med overraskande etterbetalt lønning frå sommarferien ta seg til i ei dyster førjulstid?

Etter å ha tråla nettet for alt frå rimelege til ikkje fullt so rimelege flybillettar til meir eller mindre obskure destinasjonar sat eg framleis att med ein blank kalender. (Hadde eg hatt ein.) Dei opphavelege planane om å backpacke i Kaukasus stranda då det viste seg at dei fleste av reisemåla eg hadde sett meg ut for turen anten var nedsnødd og stengt for vinteren, eller med eitt hadde enda opp bak grensene til nyoppretta (om enn ikkje anerkjende) statar. Prøver på ny til sumaren.

Desillusjonert og vonbroten sat eg ein kveld over ei tilsynelatande endelaus bok om russisk grammatikk, då eg fekk ein uventa e-post frå ein fransk EVS-kollega. E-posten var eit vakkert sammensurium av ungarsk og eit utal andre europeiske språk, og gjorde meg til å byrje med minst like forvirra som eg var dei fyrste vekene i Debrecen. Etter å ha fått klarna hovudet for ettervirkingane av eit kapittel om prefigering av russiske verb skjøna eg kva for ein flybillett eg heile tida hadde leita etter.

Grytidleg fredag morgon slenger eg sekken på ryggen, hoppar på flybussen og landar etter alt sannsyn i Budapest i løpet av dagen. Vidare har eg store planar om å haste direkte til Keleti jarnbanestasjon for der å kaste meg på fyrste og beste tog til Nagyvárad i Romania. Planen er å verte hengande i og rundt Ungarn fram til eg 15. desember flyr attende til Bergen med ei flaske Unicum i sekken.

Eirik: Eg veit kva du vil seie. Og eg er eigentleg heilt einig. Men som du sjølv har påpeika vert det alt for dyrt å vitje deg i Tokyo.
Kaptein: Rett nok er England både eit par hakk billigare og nærare enn Japan, men Stoke kan ikkje måle seg med Transilvania.

Kall meg gjerne naiv, men når eg møter ein kar ein til to gongar kvar veke på ungdomsklubben der eg jobbar, so forventar eg ærleg tala ikkje at han skal stikke av med mobilen min berre for å selje han på næraste pøbb. Eg vart overraska, for å seie det slik. Spørst berre om han vart like overraska neste gong han kom til ungdomsklubben si inngongsdør, der han fann eit bilete av seg sjølv med fullt namn, og underteksten ” tjuv!”. Ingen på senteret har i alle høve sett han kome innom sidan.

Lommeboksvanskar

Den neste triste hendinga ag gjerne vil fortelje om er då eg gløymde att lommeboka mi i ein pirattaxi i utkants-Slovakia ein sein laurdagskveld. Ja.. eg fekk vel i grunnen sagt alt eg trengte i den fyrste setninga. Lite meir å fortelje om den saka, utanom at lommeboka utruleg nok vart returnert få dagar seinare. Rett nok utan sytten tusen forint, men eg fekk i det minste attende coop-medlemskortet mitt.
Påske i Kroatia

I påska var eg i Kroatia med andre volontørar og ei høgst malplassert mor. Etter lengre tids planlegging kom vi fram til at det billigaste alternativet ville vere å leige ein minibuss. Kvifor ei av dei andre volontørane absolutt ville ha med seg mor si på opplevinga skjøna aldri vi andre, og etter kvart ikkje ho heller.

Vi vitja Zagreb, der vi samla parkeringsbøter, sosa rundt i gamlebyen, og sov på landets verste (men billigaste) ungdomsherberge, før vi reiste vidare til nasjonalparken Plitvicka Jezera som for tida var delvis oversvømd grunna kraftig snøsmelting.

Etter å ha blitt søkkvåte i fossedrivet, vassa oppover tidvis svært fuktige turiststiar og kika på drukna smådyr mellom dei første vårblomane, drog vil til ein by med eit så artig namn at eg nesten ikkje kan skrive det. Heldigvis seier eit bilete meir enn tusen ord, og det burde halde i massevis ettersom det eigentleg berre var eit namn eg ville uttrykkje. Byen var utruleg vakker, og takka vere namnet, som var å finne på nesten kvart eit skilt og gatehjørne, gjekk eg og min rumenske ven Alex rundt og kniste heile dagen. (Den rumenske tydinga er noko i same retning som den norske.) Dagen gjekk med til å spasere langs båthamna, myse på båtane, og kike på byen sitt eige amfiteater. Sistnemnde prøvde krevje oss for nærare ti euro i inngongspris. Vi vitja difor amfiteateret frå utsida.

Bading

Sjølv om det ikkje var nemneverdig varmt i lufta, var det Middelhavet vi i fleire dagar hadde kika på, og siste dagen, då vi innsåg at det umogleg kunne verte noko varmare, tok vi mot til oss. Eg hadde ærleg tala ikkje noko spesielt lyst, men då ein volontør frå sørkysten av Frankrike heiv seg uti før meg hadde eg ikkje lenger noko val. Vi nordmenn har eit rykte å ta vare på når det gjeld kalde temperaturar generelt, både i luft og i vatn, so eg gjorde mitt beste for å late som om det iskalde vatnet ikkje hadde nokon nemneverdig effekt på meg. Eg kan ikkje sei eg lukkast.
Siste samling

Mi siste volontørsamling fann stad i Pécs, og eg var som vanleg to til åtte timar forseinka. Eitt av høgdepunkta var dagen vi drog i samla flokk til Villány, eit av dei mest fasjonable vindistrikta i Ungarn. Innbyggjarane er nok vande med turistar, men då gjerne busslaster eldre tyskarar eller italienarar, ikkje ein gjeng ungdommar frå heile Europa som talar ein grufull, stotrande ungarsk med ein aksent som gjev dei hovudverk.

Elles nytta vi ein del tid på å vitje andre volontørar sine prosjekt, og vi skjøna fort at det kunne vere svært stor skilnad på to prosjekt i same by. Medan somme jobba fire timar dagleg i ein barnehage, der dei tok oppvasken og leika med borna, hadde andre volontørar prosjekt der dei jobba åtte timar dagleg på sjukehus eller eldresenter, med meir eller mindre alt det innebar.
Attende til Debrecen

Etter Pécs reiste eg attende til Debrecen, der ein overfolka bustad venta meg. Som eg tidlegare har nemnt er vi fem personar på to soverom, pluss bad og kjøkken. Det var før. Den siste månaden vakna nærare åtte hundre kakerlakkar frå vinterdvalen og fann ut at dei òg ville flytte inn. Dei bur rett nok meir på og i veggane, enn på golvet der vi bur og går, men dei stinkar, og ikkje ein av dei har fram til no betalt ein einaste forint i husleige.

——————————————————————————–
Takk for alt!

Dette var siste nyhetsbrev frå meg, ettersom prosjektet mitt enda fjortande april med ein stor kake- og brusfest på ungdomsklubben min. Siste månaden levde eg på sparepengar og andre volontørar sin godvilje, der eg flaksa frå sofa til sofa mellom forskjellige volontørbustadar rundt omkring i landet.

Alt i alt har eg hatt eit fantastisk år i Ungarn, og har ikkje angra eit sekund på at eg reiste ut som EVS-volontør. ( Eg skal innrømme at eg var i tvil om kva eg dreiv på med under innflyging til Ferihegy fyrste dagen, men kjensla slapp meg same stunda eg sette fot på ungarsk jord. )

Før eg reiste til Ungarn kunne mine kunnskapar om landet listast slik:

1. Ungarn ligg i aust-Europa ein stad.
2. Hovudstaden er ein by som heiter Budapest.
3. Språket er utruleg vanskeleg.

Eg kan no korrigere meg sjølv, og fortelje at:

1. Ungarn ligg i Sentral-Europa, i alle høve om du talar med ein ungarar. Aust-Europa er Romania, Ukraina, og andre land som høyrer heime i ein heilt anna kategori enn Magyarország.
2. Hovudstaden er to byar, Buda og Pest, der sistnemnde er hovudstad. Ein ungarar som reiser til Budapest seier han skal til Pest, ikkje Buda eller Budapest.
3. Språket er utruleg vanskeleg.

Om nokon lurer på noko meir, anten om evs, Ungarn eller kakerlakkar er det berre å sende meg ein straumpost på audunkj alfakrøll gemæijl dått komski.

Heilt til sist kan eg nemne at alt tyder på at eg er biten av volontør-basillen, for eg reiser vidare austover i august. Då skal eg jobbe som engelsklærar i Ningxia-provinsen i Kina, eitt år.

Takk for meg!

- Audun, ikkje lenger i austre Ungarn

Lenge sidan førre reisebrev no, det er berre å be om orsaking. Orsak meg. Eg har mellom anna vore på volontørsamling i Budapest, skiferie i Slovakia, vore dødssjuk, og hatt ei ufin oppleving hjå frisøren.

Våren er her

Den ungarske vinteren var brutal, men svært kort. Termometeret viste i dag seksten raude grader, men eg har overraskande nok ikkje rukke å bli solbrent. Andre vårteikn er at julenissane vert fjerna frå butikkvindauga (erstatta av påskeharar), og at vi har oppdaga ein maurkoloni i kjøkkenvegen.

Volontørsamling

Samlinga i Budapest fann stad oppe i Buda-åsene, på eit hotell med overraskande høg standard. Som volontørar er vi vande med å ta til takke med dei litt under gjennomsnitt pene plassane, så eit hotell med eigen restaurant, bar og sauna var uvant, men slett ikkje å forakte. Den mest keisame hendinga på seminaret var vel då eg ramla ned trappa på veg til frukost, eller kanskje då den næraste butikken fortalde oss at dei rett og slett var utselde for øl. Trappenedramlinga var ei keisam affære berre for meg, medan dei som var vitne til hendinga fann det heile hysterisk underhaldande. Dagen etter kunne eg hauste medynk ved å vise fram ein olboge meir fargerik enn fire regnbogar og åtte ripsbusker til saman. Eg stolte ikkje på trappene eit sekund dei neste dagane.

Fleire av volontørane hadde eg ikkje sett på lenge, og gjensynsgleda var stor. Samstundes som det var trist å måtte ta farvel med somme av volontørane, var det endå verre å tenkje på at ved neste volontørsamling i april er det min tur å vende nasen heimover mot kaldare, dyrare, og mindre gjestfrie trakter.

“Ski”-ferie

Reisa til Slovakia var ikkje enkel. Temperaturar på ungarske bussar er eit heilt kapittel for seg sjølv, og kor mange personar det er lovleg å ha på ein buss er òg ganske interessant. Etter kva eg har erfart, er bussen full når det ikkje er fysisk mogleg å presse fleire personar inn i bussen. Dei som trudde ein måtte til Japan for fullstappa kollektivtransport tok feil, ein treng ikkje reise lenger enn Ungarn for å føle seg som veldig flat sild i veldig trong tønne. Å kome seg av på rett stopp kan stundom vere vanskeleg, for stiller du deg for nær dørene vert du rett og slett pressa ut når desse opnar seg.

Skituren var mislukka på skimessig vis, ettersom det viste seg at det ikkje fanst nokon stad å leige verken ski eller snøbrett i nærleiken. Dei av oss (les: fem av ni), som ikkje hadde teke med seg eige utstyr nytta tida til ting som snøballkrig, snømannbyggjing, og namneskriving med gul skrift i snøen. (Det er verre for ungararane, dei har gjerne aksentar over vokalane i namna sine.)

Sjukdom og forfall

Av uforklarlege grunnar tok den ungarske vinteren til sist knekken på meg, og sendte meg boms i bakken, to veker i strekk. Så der låg eg med kraftig biholebetenning (nokon som veit kva det heiter på nynorsk?), og ein lumsk lungesjukdom (som eg berre kjenner det ungarske namnet på), og knaska penicillin. Eg hadde ingen bøker å lese, men heldigvis gjekk det mykje interessant på fjernsynet. Uheldigvis var alt dette å ungarsk, og difor ikkje so veldig interessant likevel. Eg fann til sist ein tåkete tysk kanal, der eg kunne vere vitne til at tilfeldige åleinemødre fekk pussa opp kjøkkena sine før eg omsider sovna, og gjekk attende til dei meir underhaldande feberdraumane.

Nye språkvanskar

Var hos frisøren her ein dag, noko eg hadde utsett lenge. Har rett og slett vore redd for å gå dit. Kanskje skjøna ikkje frisøren engelsk, kanskje vart resultatet noko frå ein annan tidsepoke.. Eg tok til slutt mot til meg og gjekk for å klyppe meg. Det heile byrja med at frisøren ikkje prata engelsk, men eg klarte (med ei stygg kjensle av déjà vu djupt nedi magen) på middelmåtig ungarsk å forklare at eg gjerne ville klyppe meg. (Ettersom eg var i ein frisørsalong, og mannen var frisør trur eg ikkje han hadde så vanskeleg for å forstå akkurat dette.) Ting skjedde, og trass i desperate forklaringsforsøk enda eg opp med ein frisyre eg trudde var utdøydd for lenge sidan, utan at eg vil utdjupe dette noko nærare.

Vel motivert etter den førre kjøtkakesuksessen (sjå 2. november) våga eg invitere til “norvég este” (norsk kveld) nokre dagar etter å ha returnert frå jule- og nyttårsfeiring i gamlelandet. Med ein slik kveld i tankane hadde eg teke med meg ymse særnorske ting frå heimelandet. Desse inkluderte mellom anna brunost, flatbrød, tyttebærsylte, mjølkesjokolade og Hansa pilsner. Sistnemnde skulle vise seg å vere eit mistak. Ein plass mellom innsjekkinga på Oslo Gardermoen, og bagasjebandet på Budapest Ferihegy hadde sekken min fått litt hardare medfart enn eg opphavleg hadde tenkt meg. Dette gjorde ikkje så mykje for dei andre passasjerane sin del, for ettersom sekken min er impregnert, fann væska ut at ho treivst godt der inne, og valde å marinere alt innhaldet framfor å leke ut på dei andre sekkane eller eventuelle hardhendte stuarar. Stratosen var lettare udelikat, full av små, brune glasskår, og med kraftig ølsmak. Dei nyvaska klede var ikkje fullt like nyvaska lenger, og korleis flatbrødet såg ut vil eg helst ikkje snakke om. Brunosten, tyttebærsylta, røykelaksen og kaviartuba klarte seg godt, og var berre dekka av eit klisse lag øl og glasskår som eg etter kvart fekk skylt av.

Liten tillit til brunost

Kjøtkakene eg lagde til den norske kvelden min vart om lag som førre gong, men sausen var mykje brunare og betre denne gongen, utan at retten fall stort betre i smak av den grunn. Med Morten Harket og andre norske slagarar i bakgrunnen so Bamsemums med små norske flagg i nevane godt an. Røykelaksen gjekk òg fort ned, medan kaviar og brunost var mindre populært. Til sistnemnde fekk eg fleire spørsmål som: “Et dykk verkeleg slikt noko i Noreg? Til vanleg? Verkeleg? Vaksne folk òg? *tenkepause* Sjukt.” Dei fleste prøvde likevel å vere høflege, og kunne finne på å seie ting som “veldig godt”, før dei diskret flytta rundstykket til tallerkenen ved sidan av.

Økonomiske vanskar = ferie?

Ting ser dårleg ut rundt prosjektet mitt akkurat no, ettersom EU med eitt har ombestemt seg når det gjeld løyvingane til organisasjonen min. Samstundes som vi gjekk inn i det nye året fann EU ut at dei ikkje hadde noko lyst å gje pengar til fritidsaktivitetane lenger. Ettersom jobben min opphavleg gjekk ut på å assistere dei andre tilsette med fritidsaktivitetane, har eg ganske mykje fritid akkurat no. Eg underviser engelsk åtte timar i veka, og det er i grunnen det. Ganske komfortabelt, men ikkje svært gjevande i lengda. Har uansett fri neste veke, skal til Budapest på ny volontørsamling, lik den i Hõllokö i september. Har kika rundt, men trur ikkje det er nokon vinfestival i nærleiken. Er litt letta.